Sáng 23/6, tại Hà Nội, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm phối hợp với Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật khai mạc Hội thảo khu vực châu Á – Thái Bình Dương về chuỗi giá trị nông nghiệp minh bạch và không gây mất rừng với chủ đề: “Hướng tới lộ trình chung châu Á – Thái Bình Dương về chuỗi giá trị nông nghiệp có thể truy xuất nguồn gốc không gây mất rừng”. Hội thảo được đồng tổ chức bởi Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) và Sáng kiến Team Europe (TEI) về chuỗi giá trị không gây mất rừng.
Tham dự hội thảo có khoảng 100 đại biểu đến từ 10 quốc gia gồm Campuchia, Indonesia, Nhật Bản, Lào, Malaysia, Papua New Guinea, Philippines, Thái Lan, Timor-Leste và Việt Nam; đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội ngành hàng, tổ chức nông hộ, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và các đối tác phát triển.
Ông Nguyễn Văn Diện, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm khai mạc Hội thảo
Sự kiện diễn ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều sự quan tâm ở cấp khu vực và toàn cầu đối với mối liên hệ giữa sản xuất nông nghiệp, thương mại và bảo tồn rừng. Tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, các mặt hàng như cà phê, cao su thiên nhiên và dầu cọ đang tạo sinh kế cho hàng triệu nông dân và đóng góp đáng kể cho nền kinh tế của nhiều quốc gia. Tuy nhiên, việc mở rộng diện tích đất nông nghiệp theo hướng thiếu bền vững vẫn là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến mất rừng ở một số nơi trong khu vực, đặt ra yêu cầu cần có những giải pháp vừa thúc đẩy sản xuất bền vững vừa bảo vệ tài nguyên rừng.
Nhận thức được thách thức này, nhiều quốc gia trong khu vực đang thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang các chuỗi giá trị nông nghiệp không gây mất rừng. Các hệ thống truy xuất nguồn gốc công được xem là công cụ thiết thực giúp nâng cao tính minh bạch trong chuỗi cung ứng, tăng cường quản trị chuỗi giá trị, hỗ trợ tìm nguồn cung ứng có trách nhiệm và giúp nhà sản xuất chứng minh các thực hành sản xuất bền vững.
Việc xây dựng các hệ thống truy xuất nguồn gốc hiệu quả cũng là cơ hội để các quốc gia trong khu vực nâng cao chất lượng dữ liệu phục vụ quản lý ngành hàng, tăng cường phối hợp giữa các bên liên quan và hỗ trợ nông hộ nhỏ thông qua việc gắn kết các hệ thống này với những cơ chế khuyến khích sản xuất bền vững.
Ông Vinod Ahuja, Trưởng Đại diện Văn phòng FAO tại Việt Nam gửi thông điệp tới Hội thảo
Ông Vinod Ahuja, Trưởng Đại diện Văn phòng FAO tại Việt Nam cho rằng các hệ thống truy xuất nguồn gốc có thể giúp các quốc gia kết nối mục tiêu bảo vệ rừng với việc xây dựng các chuỗi giá trị nông nghiệp minh bạch, bao trùm và bền vững hơn. Tuy nhiên, các hệ thống này cần được thiết kế phù hợp với ưu tiên quốc gia và mang lại lợi ích thiết thực cho các nông hộ nhỏ, chứ không chỉ đáp ứng yêu cầu của thị trường.
Trong khi đó ông Cyril Loisel, Bí thư thứ nhất, Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam nhấn mạnh chủ đề trọng tâm của hội thảo về quá trình chuyển đổi sang các chuỗi giá trị không gây mất rừng và xây dựng các hệ thông truy xuất nguồn gốc không thể được thực hiện riêng, mà đòi hỏi sự chung tay hành động vượt ranh giới quốc gia và lĩnh vực.
Bí thư thứ nhất, Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam nhấn mạnh quá trình chuyển đổi sáng các chuỗi giá trị không gây mất rừng và xây dựng các hệ thông truy xuất nguồn gốc không thể được thực hiện riêng, mà đòi hỏi sự chung tay hành động vượt ranh giới quốc gia và lĩnh vực
Đối với Việt Nam, ông Nguyễn Văn Diện, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cho rằng việc xây dựng, vận hành các chuỗi giá trị nông sản minh bạch, có thể truy xuất nguồn gốc và không gây mất rừng là xu thế tất yếu đáp ứng yêu cầu thị trường toàn cầu. Yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi Việt Nam là một trong những quốc gia xuất khẩu lớn các mặt hàng như gỗ, cà phê và cao su vào thị trường quốc tế, đặc biệt là thị trường châu Âu.
Trong thời gian qua, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm đã tích cực, chủ động triển khai nhiều giải pháp để ngành lâm nghiệp thích ứng với các yêu cầu mới thông qua việc tham mưu hoàn thiện khung pháp lý và tăng cường điều phối các tổ công tác ngành và liên ngành, xây dựng hệ thống dữ liệu và truy xuất nguồn gốc, hướng dẫn kỹ thuật và nâng cao năng lực cho các tổ chức, doanh nghiệp và cán bộ địa phương. Bên cạnh đó Cục cũng chủ động, tích cực hợp tác song phương, đa phương nhằm chia sẻ thông tin, tiếp cận công nghệ, chuẩn hoá dữ liệu, huy động nguồn lực và thúc đẩy công nhận quốc tế đối với hệ thống truy xuất của Việt Nam.
Hội thảo sẽ diễn ra trong 4 ngày, từ nay đến 26/6/2026. Các phiên thảo luận sẽ tập trung vào những giải pháp thực tiễn nhằm tăng cường tính bền vững của các chuỗi giá trị đối với các mặt hàng có nguy cơ gây mất rừng như cao su thiên nhiên, dầu cọ và cà phê, đồng thời giảm áp lực lên tài nguyên rừng.
Thông qua trao đổi kinh nghiệm và bài học từ các quốc gia trong khu vực, các bên hướng tới xây dựng một lộ trình chung của khu vực về phát triển các chuỗi giá trị nông nghiệp minh bạch, không gây mất rừng. Lộ trình này dự kiến sẽ xác định các lĩnh vực ưu tiên cho hợp tác khu vực, bao gồm thúc đẩy sự tham gia của nông hộ nhỏ, phát triển các mô hình sản xuất bền vững, tìm nguồn cung ứng có trách nhiệm, tăng cường tính nhất quán của chính sách, hoàn thiện hệ thống dữ liệu và thúc đẩy tài chính bền vững.
Là quốc gia đăng cai, Việt Nam sẽ chia sẻ kinh nghiệm trong triển khai các hệ thống truy xuất nguồn gốc gỗ, cà phê và cao su, đồng thời tổ chức chuyến thực địa tại một cơ sở chế biến cà phê để giúp các đại biểu có cái nhìn thực tiễn về hoạt động của chuỗi giá trị cũng như những cơ hội và thách thức trong quá trình xây dựng các hệ thống hàng hóa minh bạch và bền vững hơn.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Lãnh đạo cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm khẳng định: “Việt Nam cam kết tiếp tục đồng hành cùng các đối tác quốc tế, các quốc gia trong khu vực trên tinh thần hợp tác, minh bạch và trách nhiệm để xây dựng khu vực châu Á – Thái Bình Dương trở thành hình mẫu về phát triển các chuỗi giá trị nông sản bền vững, góp phần bảo vệ tài nguyên rừng, nâng cao sinh kế người dân và thực hiện các cam kết toàn cầu”.