Kiểm soát chặt thị trường cây giống mắc-ca ở Tây Nguyên

Cập nhật ngày : 08/07/2015 01:25

 

Tây Nguyên đã chính thức bước vào mùa mưa 2015, nông dân trên địa bàn đang bước vào vụ gieo trồng mới. Tuy nhiên, thời gian gần đây, trước những thông tin không chính thức cho rằng mắc-ca là “cây tỷ đô” hay “hoàng hậu quả khô” mang lại giá trị kinh tế lớn nên đồng bào các dân tộc ở Tây Nguyên đổ xô vào trồng cây mắc-ca khiến nhu cầu và giá cây giống tăng cao.

Lợi dụng vào đó, trên thị trường đã xuất hiện nhiều loại giống mắc-ca, có cả giống người dân tự trồng, tự ươm và chưa được cơ quan có thẩm quyền công nhận vẫn bày bán tràn lan. Đã có không ít trường hợp mua phải giống kém chất lượng, không rõ nguồn gốc về trồng và thiệt hại trước hết thuộc về người nông dân. Vì vậy, các tỉnh trong khu vực cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát chặt chẽ thị trường cây giống mắc-ca để hạn chế thiệt hại cho người nông dân.

Tại Đác Lắc, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) tỉnh đã khuyến cáo người nông dân trên địa bàn không nên trồng, mở rộng diện tích cây mắc-ca. Bởi theo đánh giá của Sở NN&PTNT Đác Lắc, cây mắc-ca trồng trên địa bàn sinh trưởng tốt, ra hoa nhiều nhưng đậu quả không đạt. Thêm vào đó, hiện nay trên địa bàn chưa có nhà máy chế biến và thị trường đầu ra của sản phẩm mắc-ca còn bấp bênh.

Một lãnh đạo của Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên cho rằng: Mắc-ca là một loại cây trồng mới, vì vậy cần phải có thêm thời gian và nhiều nghiên cứu về đất đai, khí hậu, kỹ thuật… ở Đác Lắc cũng như các tỉnh Tây Nguyên xem có phù hợp với cây mắc-ca không? Do đó, việc ồ ạt chặt bỏ các loại cây trồng khác để trồng mắc-ca sẽ gây ra nhiều hệ lụy. Thực tế thời gian qua, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên đã tiến hành trồng thử nghiệm nhiều loại giống mắc-ca nhưng kết quả không đồng đều, có loại cho khoảng trên dưới 10kg hạt/cây nhưng cũng có loại chỉ đạt chưa tới một kg hạt/cây.

Trong khi đó, thời gian gần đây trước những thông tin không chính thức cho rằng mắc-ca là “cây tỷ đô”, cây “nữ hoàng quả khô”… và chạy theo phong trào nên nhiều hộ nông dân ở Đác Lắc nói riêng, các tỉnh Tây Nguyên nói chung đã đầu tư mở rộng diện tích cây mắc-ca không theo quy hoạch, kế hoạch của địa phương.

Cụ thể, theo thống kê của Sở NN&PTNT tỉnh Đác Lắc, đến thời điểm hiện nay nông dân trên địa bàn tỉnh đã tự phát trồng trên 110 ha cây mắc-ca, chủ yếu tập trung tại các huyện M’Drắc trồng 41 ha, huyện Lắc gần 40 ha và huyện Krông Năng trồng 30 ha.

Còn tại Đác Nông, theo thống kê mới nhất của Sở NN&PTNT tỉnh, tính đến thời điểm hiện nay trên địa bàn toàn tỉnh đã trồng được trên 700 ha cây mắc-ca, bằng nguồn vốn từ các chương trình khác nhau như: khuyến nông quốc gia, xây dựng nông thôn mới; các dự án hỗ trợ phát triển như: Dự án ổn định dân cư vùng biên giới, Dự án 3EM; vốn của doanh nghiệp; đặc biệt là người dân tự phát trồng… tập trung chủ yếu tại huyện Tuy Đức và trồng rải rác trên địa bàn các huyện Đác R’lấp, Đác Mil, Đác, huyện Đác Song và thị xã Gia Nghĩa.

Tuy nhiên, theo thạc sĩ Nguyễn Quang Tuấn, Giám đốc Trung tâm khuyến nông - khuyến ngư tỉnh Đác Nông, qua điều tra khảo sát của trung tâm, hiện nay diện tích cây mắc-ca trên địa bàn tỉnh đã lên tới 1.500 đến 2.000 ha, tập trung nhiều nhất là ở huyện Tuy Đức. Mặc dù từ năm 2010 đến nay, trung tâm đã trồng các mô hình khảo nghiệm cây mắc-ca với diện tích 57,3 ha trên địa bàn bảy huyện, thị xã với 119 hộ tham gia.

Kết quả điều tra bước đầu cũng như qua theo dõi bằng mắt thường cho thấy, cây mắc-ca thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên, thổ nhưỡng, khí hậu và phù hợp với tập quán canh tác của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh. Mặc dù vậy, đến thời điểm hiện nay, cả những mô hình do trung tâm trồng khảo nghiệm cũng như những diện tích do người dân trồng cũng chỉ mới ra hoa và quả bói nên chưa thể đánh giá được cây mắc-ca có mang lại hiệu quả kinh tế cao hay không? Vì vậy, việc người dân ồ ạt phát triển cây mắc-ca tiềm ẩn nhiều rủi ro, bởi đây là loại cây trồng mới, nguồn vốn đầu tư lớn, trồng sáu, bảy năm mới cho thu hoạch.

Trong khi đó, trước những thông tin đồn thổi về cây mắc-ca khiến cây giống mắc-ca bán trôi nổi trên thị trường tăng mạnh từ 25 nghìn đến 35 nghìn đồng/cây lên 70 nghìn đến trên 80 nghìn đồng/cây. Điều đáng nói là lợi dụng vào giá cây giống mắc-ca tăng cao, trên thị trường đã xuất hiện nhiều loại giống, có cả giống người dân tự trồng, tự ươm chưa được cơ quan có thẩm quyền công nhận vẫn bày bán tràn lan. Khi mua phải loại cây giống này về trồng, thiệt hại trước hết thuộc về người nông dân.

Do đó, cùng với việc khuyến cáo nông dân không mở rộng diện tích trồng mới cây mắc-ca, tỉnh Đác Lắc còn khuyến cáo nông dân trên địa bàn không được sử dụng hạt, cây mắc-ca ghép không rõ nguồn gốc, xuất xứ để trồng xen trong các vườn cà-phê, hồ tiêu nhằm hạn chế rủi ro, thiệt hại.

Ngoài ra, UBND tỉnh Đác Lắc cũng chỉ đạo các ngành chức năng, các huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tăng cường tuyên truyền, phổ biến các nội dung liên quan đến cây mắc-ca để người nông dân, nhất là ở các địa bàn vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số biết để thực hiện. Người dân chỉ trồng cây mắc-ca thực nghiệm với diện tích hẹp hoặc trồng xen trong các vườn cà-phê bằng các giống đã được Bộ NN&PTNT công nhận như H2, OC, 246, 816…

Bên cạnh đó, tỉnh cũng chỉ đạo các ngành chức năng và chính quyền các địa phương tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân cung ứng, kinh doanh hạt giống, cây mắc-ca ghép không rõ nguồn gốc, xuất xứ, không bảo đảm chất lượng nhằm góp phần giảm thiệt hại cho nông dân.

Tương tự, tại Đác Nông lợi dụng vào nhu cầu cây giống trong nhân dân tăng cao, một số đối tượng đã đưa các loại cây giống không có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng về bán để trục lợi. Trong khi đó, công tác kiểm tra, quản lý hoạt động mua bán cây giống mắc-ca trên địa bàn tỉnh gặp rất nhiều khó khăn, vì người dân trực tiếp đi mua tại các cơ sở bán cây giống ngoài tỉnh mang về trồng, đồng thời một số đơn vị, cá nhân trong và ngoài tỉnh mua cây giống rồi chở thẳng về vườn, rẫy giao cho người dân trồng nên không thể kiểm soát hết.

Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Đác Nông Đỗ Ngọc Duyên cho biết: Nhằm hạn chế những thiệt hại về kinh tế cho người dân, sở đã đưa ra những khuyến cáo, hướng dẫn một số biện pháp kỹ thuật trồng, chăm sóc cây mắc-ca trên địa bàn. Theo đó, về giống chỉ trồng cây giống đã được Bộ NN&PTNT công nhận. Đến thời điểm hiện nay, Bộ NN&PTNT đã công nhận chín giống mắc-ca gồm giống: 842, 741, 900, 800, 695, OC, 246, 816, 849, đặc biệt là các giống đã được khảo nghiệm tại Tây Nguyên như giống 246, 816, OC,849 và chỉ nên mua giống tại những đơn vị có uy tín về sản xuất giống mắc-ca, có địa chỉ rõ ràng. Trên một vườn trồng mắc-ca nên chọn từ hai đến ba giống khác nhau để các giống thụ phấn chéo khi ra hoa giúp tăng năng suất, sản lượng.

Ngoài ra, Sở NN&PTNT sẽ chỉ đạo các đơn vị trực thuộc phối hợp các ngành liên quan và các địa phương tiến hành kiểm tra chặt chẽ hoạt động mua, bán các loại giống cây trồng trên địa bàn, nhất là giống cây mắc-ca, nếu phát hiện những đơn vị, cá nhân nào bán cây giống không bảo đảm chất lượng, không có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng sẽ xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật...

          Không chỉ riêng Đác Lắc, Đác Nông mà UBND các tỉnh ở Tây Nguyên đã và đang chỉ đạo các ngành chức năng, các địa phương đẩy mạnh công tác kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ hoạt động mua, bán các loại giống cây trồng trên địa bàn, nhất là giống cây mắc-ca… nhằm hạn chế thiệt hại cho nông dân khi mua phải giống cây trồng kém chất lượng. 

Nguồn: Báo Nhân dân