Bắc Kạn: Đối phó với sâu ong hại rừng trồng

Cập nhật ngày : 13/07/2015 01:04

 

Sau hơn 4 năm kể từ khi xuất hiện lứa sâu ong đầu tiên gây hại rừng trồng của huyện Chợ Đồn, đến nay, dịch sâu ong đã lan rộng trên địa bàn toàn tỉnh với tổng diện tích bị nhiễm lên tới 1.845ha, trong đó nhiễm nặng là gần 1.200ha...

Trước diễn biến phức tạp của dịch sâu ong, tỉnh đã cho phép cơ quan chuyên môn là Chi cục Trồng trọt & Bảo vệ thực vật triển khai Đề tài “Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học và biện pháp phòng trừ sâu ong hại cây mỡ”.

Đề tài gồm 03 nội dung: Nghiên cứu một số đặc điểm chủ yếu về sinh học, đặc tính gây hại và các yếu tố ngoại cảnh ảnh hưởng đến sự phát sinh gây hại của loài sâu ong hại cây mỡ; Xác định thành phần thiên địch, nghiên cứu loài có vai trò hạn chế quần thể của sâu ong hại cây mỡ, bước đầu nhân nuôi loài có vai trò quan trọng: Nghiên cứu thử nghiệm một số biện pháp phòng trừ sâu ong; Xây dựng mô hình trình diễn biện pháp phòng trừ tổng hợp phù hợp với điều kiện của tỉnh và tập huấn kỹ thuật phòng trừ. Hiện nay đề tài sắp bước vào giai đoạn kết thúc sau 30 tháng triển khai (từ 6/2013 đến 12/2015).

 Mặc dù công tác nghiên cứu đã rất nỗ lực thực hiện với nhiều biện pháp được thí nghiệm, song mỗi biện pháp đều có những điểm khó triển khai trên diện rộng so với yêu cầu đặt ra là: diệt trừ triệt để sâu nhưng chi phí phải thấp người dân có thể chấp nhận được.

 Theo ông Nguyễn Bá Quân- Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt & Bảo vệ thực vật quá trình nghiên cứu đã bước đầu xác định được một số đặc điểm sinh học chủ yếu của sâu ong hại cây mỡ khá phức tạp: trong một năm loại sâu này có từ 1 - 4 lứa gây hại, tuy nhiên ở mỗi địa phương vòng đời của sâu ong phát triển khác nhau.

Riêng huyện Chợ Đồn, Chợ Mới một năm sâu phát triển tới 4 lứa nhưng Bạch Thông thì chỉ có 1 lứa gây hại. Rừng mỡ khép tán có mật độ sâu gây hại cao hơn so với rừng chưa khép tán. Trên cùng một lô rừng thì mật độ sâu ở vị trí chân và sườn cao hơn so với đỉnh.

Chi cục Trồng trọt & Bảo vệ thực vật đã phối hợp với Viện Bảo vệ thực vật tiến hành điều tra, thu thập các mẫu thiên địch ngoài thực địa. Kết quả đã thu thập được 01 loài ong ký sinh trứng sâu non, 01 loài nấm ký sinh sâu non, 02 loài kiến (kiến vàng, kiến đen bụng cong).

Một trong những biện pháp diệt trừ sâu ong được thí nghiệm đó là "bẫy vàng".Chi cục Trồng trọt & Bảo vệ thực vật đã thử nghiệm treo "bẫy vàng" theo các độ cao từ 1m-3m và mật độ từ 200 bẫy/ha đến 400 bẫy, đồng thời xây dựng mô hình quy mô 80ha cho 41 hộ tại 03 thôn Bản Lắc, Bản Nhì, Nà Duồng xã Bằng Lãng - Chợ Đồn.

Kết quả số lượng trưởng thành vào bẫy phổ biến từ 35 - 45 con/bẫy, cao 140 - 180 con/bẫy. 

Mật độ ổ trứng tại các lô treo bẫy vàng giảm 70 - 80 % so với diện tích đối chứng. Nhưng chi phí thực hiện bằng biện pháp này khá lớn, nếu mua trên thị trường sẽ vào khoảng 4 triệu đồng/ha, rất khó để triển khai trên toàn tỉnh.

Đề tài cũng triển khai thử nghiệm treo bẫy đèn tại xã Phương Viên và thị trấn Bằng Lũng (Chợ Đồn) và xã Hà Vị (Bạch Thông) với các ánh sáng khác nhau: Trắng, tím, đen, vàng. Thời gian treo bẫy từ 7 giờ tối hôm trước đến 6 giờ sáng hôm sau, liên tục trong thời gian trưởng thành sâu ong ra rộ nhưng trưởng thành sâu ong không có tính hướng quang với 4 loại ánh sáng trên nên biện pháp này không đạt hiệu quả.

Chi cục Trồng trọt & Bảo vệ thực vật cũng đã  thử nghiệm một số thuốc hóa học,  sinh học và thuốc có nguồn gốc sinh học như: Navineem 0.30 EC, Enasin 32 WP, Lugens top 300WP, Ratoin, Karuba WP, Mopride 20WP có khả năng áp dụng phun bột, phun dạng nước. Trong đó thuốc Mopride 20WP có hiệu quả phun bột sâu chết 65 - 75%.

Mặc dù chi phí phun các loại thuốc này không lớn, chỉ khoảng trên 1 triệu đồng/ha, tuy nhiên biện pháp phun chỉ phù hợp với những diện tích cây còn thấp, nhất là với thuốc hóa học mặt trái sẽ gây ô nhiễm môi trường, nguồn nước của người dân nên cũng không khả thi.

Với mô hình trình diễn biện pháp phòng trừ tổng hợp sâu ong hại cây mỡ tại thôn Nà Nghịu, xã Lục Bình (Bạch Thông) và tổ 16, thị trấn Bằng Lũng (Chợ Đồn). Biện pháp tổng hợp này kết hợp cả phun thuốc, đặt "bẫy vàng", bắt thủ công. Qua theo dõi, mật độ ổ trứng, sâu non tại mô hình giảm nhiều so với ô đối chứng.

Tuy nhiên, mô hình này cũng không triển khai dễ dàng, đòi hỏi người dân phải thực sự chuyên tâm, sát sao với những cánh rừng của mình, mất nhiều công sức mà điều này thì không phải ai cũng thực hiện được.

Người dân ở hầu khắp các địa phương có diện tích trồng mỡ bị nhiễm sâu ong hiện tại vẫn bất lực với loài gây hại này. Những diện tích sâu ong gây hại nhẹ, cây trồng đã lớn lá bị sâu ăn trơ trụi một thời gian có thể mọc xanh trở lại, nhưng cũng có những diện tích sâu gây hại nặng, cây còn non sẽ khó hồi phục, cây còi cọc, chậm phát triển chính vì vậy một số nơi bà con đã chặt bỏ để trồng cây khác.

Một biện pháp được người trồng rừng lựa chọn hiện nay đó là không trồng mỡ mà chuyển sang trồng cây khác. Cây quế được đăng ký trồng nhiều thay thế cho trồng mỡ dự kiến ban đầu.

Tuy nhiên, đa số người dân vẫn thích trồng cây mỡ bởi vì họ cho rằng mỡ dễ trồng, dễ bán. Người dân ở một số địa phương có phong trào trồng mỡ cho rằng nếu tìm ra được biện pháp diệt trừ sâu ong phù hợp thì họ vẫn sẽ quay trở lại với cây mỡ.

Theo thông tin từ Chi cục Trồng trọt & Bảo vệ thực vật thì hiện nay có một hướng mở đó là trong thời gian tới Viện Bảo vệ thực vật sẽ đứng ra làm chủ đề tài tiếp tục nghiên cứu theo hướng tìm ra giống cây mỡ gen kháng với sâu ong để đưa vào trồng thử nghiệm tại tỉnh ta đáp ứng nhu cầu trồng cây mỡ của bà con.

          Hy vọng các nhà khoa học sớm tìm ra biện pháp hữu hiệu để cứu hàng nghìn héc ta rừng mỡ bị sâu ong gặm nhấm, hút nhựa sống hết năm này qua năm khác ở hầu khắp các địa phương gây thiệt hại cho người dân.

Nguồn: Báo Công an Bắc Kạn